- Bỏ thông tin về hộ gia đình, cá nhân đứng ra mai táng, gồm ngày tháng năm sinh, số chứng minh nhân dân, ngày cấp, nơi cấp, hộ khẩu thường trú, nơi ở; bổ sung số định danh cá nhân và nơi ở hiện tại (trường hợp khác nơi đăng ký thường trú). Người Xinh Mun giỏi tiếng Thái. Lịch sử: Người Xinh Mun đã từng sinh sống lâu đời ở miền Tây Bắc Việt Nam. Hoạt động sản xuất: Họ chuyên trồng lúa trên nương, một số ít làm ruộng. Ăn: Người Xinh Mun ăn cơm nếp, cơm tẻ, thích gia vị cay, uống rượu cần, có tập 2 chai rượu nồng độ cao ngâm với ngũ vị hương (thường bán ở các tiệm thuốc Bắc). 1 cái xô hoặc chậu nhựa dùng để rửa xương. 1 tấm bạt để che gió. Giấy trang kim. Vải bọc cốt. Tiền cổ (đồng trinh). Thất bảo hoặc tiền lẻ. Hoa nhài khô hoặc hoa cúc khô. Vải bọc tiểu. Đá thạch anh ngũ sắc. 3.4. Các bước tiến hành bốc mộ Đề tài Một vài tìm hiểu về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của dân tộc Mường ở Phú Thọ hiện nay - MỤC LỤC Mở đầu Chương I : Nguồn gốc lịch sử của Điều tra khảo sát hiện trạng các nghĩa trang vừa và nhỏ trên địa bàn Huyện Long Điền - Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu và đề xuất quy hoạch, xây dựng nghĩa trang sinh thái, hợp vệ sinh t0Lw. Cải táng là việc quan trong trong mỗi gia đình. Về yếu tố tâm linh và khoa học cũng chứng minh. Các thành viên trong dòng tộc có mối liên hệ với nhau, mặc dù đã mất. Việc cải táng giúp cho gia đạo, gia tộc thêm bền vững và phát triển. Do đó, cần hiểu đúng và đủ để công việc được thuận lợi, như ý. Cải táng là việc đào huyệt cũ lên rồi chuyển xương cốt sang vị trí mới. Giúp gia đạo bình an, chuyển vận. Khi nào cần cải táng mộ? Cải táng khi nào, là điều nhiều người chưa rõ. Đặc biệt các tỉnh ở miền Bắc Việt Nam, đều thực hiện nghi lễ này. Cải táng do nhà nghèo, khi cha mẹ mất chưa có điều kiện để lo lắng chu toàn. Sau vài ba năm kinh tế đã ổn định. Muốn thay đổi tránh nơi cũ bị hư hại, sụt lún mà ảnh hưởng tới di hài. Xung quanh mộ thấy nhiều mối kiến, nước lụt. Bên cạnh mộ xây mới thành đường lớn, bắt buộc phải cải táng. Đất bên cạnh mộ vô cớ sụt lún, cây cối khô héo. Trong nhà gặp nhiều chuyện không hay, ốm đau bệnh tật,vướng vào pháp luật. Gia đình có người muốn cầu công danh sự nghiệp. Các bước thực hiện khi cải táng, cát táng Bước 1 Chọn ngày lành tháng tốt để thực hiện đặt mộ Quan trọng nhất là thời điểm đặt tiểu quách xuống huyệt mộ Đây là công việc quan trọng nhất giúp Linh cốt tiếp khí theo nguyên tắc phù long bổ sơn tương chủ để gia tăng cát khí. Chọn không đúng thời điểm thì việc cát lại thành hung. Bước 2 Đào huyệt Đến ngày thực hiện đặt huyệt mộ thì đào huyệt mới theo giờ đã chỉ định giờ động thổ Nếu xây bể thì cần xem ngày động thổ đào huyệt, thường trước ngày đặt từ 5-7 ngày Khi đào huyệt xong thì phân kim định hướng Tiểu quách để thuận lợi cho quá trình đặt mộ. Đối vợi huyệt đã đào sẵn nếu phần gạch xây phía dưới cũ, bẩn thì cần cậy bỏ và xây gạch mới lưu ý làm sạch rác, bùn dưới nền mộ. Bước 3 Phá nấm Làm lễ trong ban thờ gia tiên xin phá nấm Thực hiện phá nấm, chuẩn bị các dụng cụ cho việc tắm rửa xương cốt Khi phá nấm chỉ bỏ tầng đất mặt không nên đào đến nắp áo quan, không để ánh sáng mặt trời rọi trực tiếp vào áo quan. Xông khí bằng bột trừ tà tại 4 góc và ở giữa huyệt chỗ đặt áo quan Thường làm vào giờ Thân hoặc Dậu gia đình chủ động, căn cứ vào tình hình thực tế. Quan trọng nhất là là giờ hạ Linh cốt xuống huyệt mới. Giờ phá nấm chỉ cần chọn giờ cát trong ngày là được. Bước 4 Tắm rửa xương cốt Căn cứ vào thời gian đặt huyệt mà thực hiện thời gian tắm rửa xương cốt phù hợp thường tổng thời gian tắm rửa khoảng 90’-120’ là xong. Tránh để cốt bên ngoài quá lâu. Khi tắm rửa gia chủ cần hỏi kỹ người tắm rửa về số lượng các loại xương cốt, kiểm tra tránh để sót hoặc thiếu. Sử dụng Bột ngũ vị, rượu trắng, nước mưa tắm rửa và tráng linh cốt là tốt nhất Đặt xương cốt vào Tiểu rồi đặt tiểu vào quách. Khi đặt tiểu vào quách dùng hoa cúc, chè khô để chèn xung quanh, tránh để tiểu dịch chuyển so với quách khi đặt xuống sẽ lệch hướng. Tráng rửa sạch tiểu, quách bằng Nước thơm khai vận trước khi thực hiện Tráng rửa sạch tiểu quách sau khi hoàn thành việc đặt Linh cốt vào tiểu quách Chuyển tiểu quách đến nơi huyệt mới * Hoàn long mộ đất cũ sau khi đưa áo quan lên Đưa áo quan lên hết khỏi huyệt cũ Lần 1 Rắc bột thơm ngũ vị rồi tưới xuống rượu hoàn long dùng 1/2 chai 1 lít , rắc gạo vàng thần tài xuống huyệt. Tưới nước Tam thần xuống huyệt khoảng 1/5 chai – 200ml Chỗ còn lại để dùng cho huyệt mới, lắc đều khi sử dụng Lần 2 Rắc bột thơm ngũ vị rồi tưới xuống rượu hoàn long dùng nốt 1/2 chai 1 lít , Rắc gạo vàng thần tài xuống huyệt huyệt. Có thể đưa xuống huyệt chút vàng thỏi, vàng hoa đỏ, vàng ngũ phương, tiền vàng xuống huyệt rồi lấp đất lại Xông khí bằng bột trừ tà tại 4 góc và ở giữa huyệt chỗ đặt áo quan Sau đó hóa vàng. Bước 5 Hạ huyệt lấp đất Trước hạ huyệt Trước giờ hạ huyệt hoặc sau khi phá nấm gia chủ đến nơi huyệt mới đào xuống phần Đất thực thổ hố để đặt vừa tiểu quách Huyệt để đặt tiểu quách trong ngày hoặc trước giờ hạ huyệt từ 1-3 tiếng mới đào vì để lâu tán khí, ngã quỷ quấy nhiễu không tốt Xông huyệt bằng Bột trừ tà khai vận 4 góc và ở giữa rồi để đó chờ chuyển Tiểu quách đến sau khi tắm rửa cốt xong Tưới xuống Nước thơm khai vận làm ướt phần đáy và xung quanh hố đặt tiểu quách Hoàn long, trấn trạch * Lần 1 Tưới nước hoàn long tưới hết 1 chai 1 lít, rồi đến bột thơm ngũ vị bột trong bộ trấn trạch huyệt mộ, rắc gạo vàng thần tài, nếu có chè khô và hoa nhài rắc xuống càng tốt. Đặt thất bảo xuống trung tâm của huyệt Bỏ nilon của gói thất bảo, ấn 1 lỗ nhỏ rồi đặt thất bảo xuống lấp lại Tưới nước Tam thần xuống huyệt khoảng 1/5 chai – 200ml Đặt tiền xu xuống đáy huyệt có thể xếp thành hàng lối 5x20 bớt 1 đồng chỗ thất bảo hoặc không cần xếp trải đều khắp đáy huyệt là được trong bộ trấn trạch có 99 đồng Đặt chỉ ngũ sắc xuống dưới huyệt Đặt dẫn long phù trong bộ Hoàn Long lên trên chỉ ngũ sắc Hạ tiểu quách xuống huyệt tiểu quách được đặt trên dẫn long phù Hiệu chỉnh phương hướng phù hợp Phân kim yên vị Hoàn long, trấn trạch * Lần 2 - Tưới nước hoàn long tưới hết 1 chai 1 lít, rồi bột thơm ngũ vị bột trong bộ trấn trạch, rắc gạo vàng thần tài. - Tưới nước Tam thần xuống huyệt khoảng 1/5 chai – 200ml - Nếu dùng trà khô hoặc hoa cúc thì cũng thả xuống luôn rất tốt - Sau đó lấp đất đến ½ huyệt mộ * Lần 3 - Tưới nước hoàn long tưới hết 1 chai 1 lít, rồi bột thơm ngũ vị bột trong bộ trấn trạch, rắc gạo vàng thần tài, nếu có chè khô và hoa nhài rắc xuống càng tốt. - Tưới nước Tam thần xuống huyệt khoảng 1/5 chai – 200ml - Nếu dùng trà khô hoặc hoa cúc thì cũng thả xuống luôn - Sau đó Lấp đất đến mặt huyệt mộ huyệt mộ * Lần 4 - Tưới nước hoàn long tưới hết 1 chai 1 lít, rồi bột thơm ngũ vị bột trong bộ trấn trạch, rắc gạo vàng thần tài 1 chai 1 lít xung quanh huyệt - Tưới nước Tam thần xuống huyệt khoảng 1/5 chai – 200ml vừa hay hết - Lấp đất tạo nấm cho huyệt mộ - Xông huyệt bằng Bột trừ tà khai vận 4 góc và ở giữa - Làm lễ tạ rồi ra về sáng hôm sau thợ xây có thể tiếp thi công xây dựng mộ hoặc đặt lăng mô - Sau khi hoàn thiện hoàn toàn thì làm lễ tạ Thứ tự lấp đất và tưới nước hoàn long Hoàn thiện việc địa táng Cải táng hoàn tất, các thành viên trong gia đình đều cảm thấy hoan hỉ, vui vẻ. Chắc chắn mọi việc sẽ được thuận lợi, hanh thông Mộ trạch hoàn thiện Công ty TNHH Kiến Trúc Phong Thủy Tam Nguyên Hotline Địa chỉ Hà Nội Lô A12/D7, ngõ 66 Khúc Thừa Dụ, Khu đô thị mới, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam Quảng Ninh Số 81 đường Nguyễn Văn Cừ, phường Hồng Hải, TP. Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. Đà Nẵng Tầng 12, Tòa ACB, 218 Bạch Đằng, Phường Phước Ninh, Quận Hải Châu, Đà Nẵng TP Hồ Chí Minh 778/5 Nguyễn Kiệm, Phường 4, Quận Phú Nhuận, TP HCM Theo quan niệm từ xa xưa, nơi an nghỉ cuối cùng của tổ tiên, ông bà không chỉ quan trọng đối với người đã khuất mà còn ảnh hưởng rất lớn đến người đang còn sống. Chăm lo chu toàn mộ phần trước là thể hiện sự hiếu thảo của gia đạo, mong muốn đem lại những gì tốt đẹp nhất cho người đã khuất, sau là để mong người đã khuất phù hộ độ trì cho con cháu mạnh khỏe và giàu sang. Chính vì thế, việc cải táng mộ phải được chuẩn bị, cân nhắc kỹ lưỡng, thực hiện đầy đủ nghi lễ và chỉn chu trong từng công việc. Việc cải táng cần được chuẩn bị chỉn chu và thực hiện nghi lễ trang nghiêm Cải táng là gì? Cải táng hay còn gọi là bốc mộ, sang mộ, sang cát, cải mả,... là việc đào quan tài lên, cho xương người quá cố vào một bộ quan tài mới nhỏ hơn hay còn gọi là tiểu quách rồi chôn xuống. Xây dựng “ngôi nhà mới” vững chãi hơn cho người đã khuất với hy vọng ở thế giới bên kia họ luôn được nhận những điều tốt đẹp. Đối với người Việt chúng ta trước nay luôn coi trọng đạo Hiếu, hướng về cội nguồn, nên việc cải táng phần mộ cũng như vẹn tròn hiếu đạo với ông bà và cha mẹ đã khuất. Cải táng mộ - vẹn tròn hiếu đạo với tổ tiên, ông bà Phong tục cải táng Cải táng là phong tục khởi nguồn từ thời Bắc thuộc khi quan lại và thương lái Trung Quốc mất tại Nam và gia đình có nhu cầu đưa xương cốt về lại chính quốc, về sau thành lệ và thành phong tục. Do yếu tố địa lý ở Đồng bằng Bắc Bộ phần lớn là đất pha cát phù sa, sau khi người mất được an táng đa số là tiêu hết thịt, thậm chí có chỗ đất còn hao cả xương nếu không cải táng thì chỉ còn lại mỗi đất, mà cát phù sa thì bẩn nên phải tắm rửa thay áo. Bên cạnh đó, gỗ áo quan chôn trên đất tại Đồng bằng Bắc Bộ nhanh hỏng, hơn nữa hay sập ván thiên, bởi mùa cạn thì khô mà mùa lũ thì đầy nước, mối lại hay tụ lại trên chỗ đất cao mồ mả hay cao hơn ruộng nên hay xông vào áo quan. Mộ cải táng tại Công Viên Vĩnh Hằng Long Thành Việc cải táng, bốc mộ là rất cần thiết và trở thành một phong tục lâu đời ở mọi miền, thể hiện tấm lòng thành kính của người sống đối với người thân đã khuất. Chăm lo chu toàn “ngôi nhà mới” đẹp đẽ, chắc chắn hơn bằng cách bốc mộ, giải phóng hương hồn người thân khỏi mộ để có thể biến đổi thành tổ tiên linh thiêng, phù hộ cho gia đình được an lành và may mắn. Xem thêm Ý nghĩa của việc cầu siêu cho người mất Các thủ tục khi cải táng Chọn ngày cải táng Theo phong tục, người mất sau 3 năm thì được cải táng, cũng là lúc gia đình mãn tang hoàn toàn hết để tang. Do vậy, sau 3 năm hung táng là thời điểm phù hợp tiến hành cải táng phần mộ. Tuy nhiên, do khí hậu và môi trường hiện nay có nhiều thay đổi, các hóa chất được sử dụng nhiều trong đất để phục vụ sản xuất nông nghiệp. Hiện tượng sau 3 năm xác người chưa được phân hủy diễn ra khá phổ biến, nên nhiều gia đình lựa chọn giải pháp là để thời gian cải táng lâu hơn, từ 4 đến 5 năm hay thậm chí là đến 7 năm. Năm để tiến hành cải táng phải lựa chọn theo tuổi của người quá cố và tuổi của trưởng nam trong gia đình, việc tiến hành cải táng từ cuối Thu đến trước ngày Đông Chí là thời điểm phù hợp nhất của năm. Tiến hành cải táng, bốc mộ đa số vào ban đêm hoặc sáng sớm khi ánh mặt trời chưa chiếu xuống khiến cho xương sẽ bị hỏng và ảnh hưởng đến hài cốt. Lựa chọn nơi đặt huyệt mộ hợp phong thủy để mang lại phúc lành, may mắn Chọn nơi cải táng có phong thủy tốt - Đất chọn huyệt mộ tốt nhất là nơi đất mới chưa từng bị đào xới, chôn lấp, khí đất của huyệt tươi tốt, đất rắn chắc, tươi tốt. Nếu là vùng đồng bằng thì đất tươi mịn, đào lên phía dưới độ 6,70cm đất đặc quánh, có màu nâu đậm hoặc vàng nhạt hoặc cùng màu với đất khu vực bản địa. Nếu là miền sơn cước thì đất mịn màng có màu vàng nhạt "nhưng không được quá khô". - Ở các nghĩa trang thường bị tình trạng quá tải về diện tích, các phần mộ chen lấn nhau. Tránh huyệt bị các mộ xung quanh đè lên hoặc các góc mộ khác chọc vào ngay trước phần mộ, hoặc đâm xuyên vào 2 bên cạnh mộ. Nếu chọn được huyệt phía trước rộng thoáng nằm cạnh bên ao hồ hay sông suối là đẹp nhất. Trường hợp đất đai khan hiếm thì tối thiểu cũng nên có một khoảng đất trống nằm ngay phía trước huyệt mộ. - Cần chú ý quan sát hệ thống đường đi xung quanh huyệt. Nếu huyệt có đường đi đâm thẳng vào giữa hoặc đâm xuyên sang hai bên thì chủ về phá bại không thể dùng, hay đường đi sát ngay phía sau huyệt cũng là điều tối kỵ. Tốt nhất nên lựa chọn vị trí huyệt ở nơi yên tĩnh, xa cách với đường đi lối lại quanh khu vực mộ. - Ở những vùng cao, núi non hiểm trở thì cần thẩm định huyệt theo những tiêu chí của địa lý. Lựa chọn vị trí huyệt được bao bọc có long hổ hai bên ôm lấy huyệt, phía trước có minh đường thuỷ tụ, phía sau có cao sơn che chắn thì tốt. - Điều kiêng kỵ nhất vị trí huyệt đào là nơi đất quá khô, không tốt cho xương, hoặc đào lên ở đáy huyệt có mạch nước ngầm chảy xiết. Điều này về lâu dài rất dễ trôi mất mộ, trừ khi dòng nước đó được xác định là "tụ huyệt long thủy lộ". Nếu đào có nước ít thì tốt nhưng không được chảy xiết và màu sắc của nước trong, có mùi thơm, tránh nước có mùi tanh nồng hoặc mùi khó ngửi. Những huyệt ở đồng bằng thì nên có ít nước ở dưới huyệt, điều nên kiêng chính là chôn đè lên huyệt cũ của người khác, nếu phải chôn thì chỉ chôn phía bên cạnh. Văn khấn cải táng Văn khấn cúng Lễ Cải Cát dời mộ, sửa mộ tại gia Nam mô A Di Đà Phật! 3 lần – Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư phật mười phương. – Con kính lạy Đức Đương cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương. – Con kính lạy ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân. – Con kính lạy chư gia tiên Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ tỷ. Hôm nay là ngày....tháng.....năm..., tại vị trí, địa điểm khấn. Hiển khảo hoặc hiển tỷ.............................................mộ tiền. Than rằng Thương xót ông/bà/cha/mẹ xưa, vắng xa trần thế. Thác về, sống gửi, đất ba thước phải vùi chôn. Phách lạc hồn bay, hình trăm năm khó gìn để. Lúc trước việc nhà bối rối, đặt để còn chưa hợp hướng phương. Tới nay, tìm đất tốt lành, sửa sang lại, cầu an hình thể. Rày thân Phần mộ dời xong, lễ Ngu kính tế. Hồn thiêng xin hưởng, nguyện cầu vĩnh viễn âm phần. Phúc để di lưu, phù hộ vững bền miêu duệ. Nam mô A Di Đà Phật! 3 lần Văn khấn Văn khấn cúng Lễ Cải Cát sang tiểu, sửa mộ, dời mộ Tại ban Sơn Thần và Thổ Thần tại nghĩa trang nơi đặt mộ cũ Nam mô A Di Đà Phật! 3 lần - Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư phật mười phương. - Con kính lạy Đức Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần. - Con kính lạy các ngài Long Mạch, Sơn Thần, Thổ địa, Thần linh cai quản trong xứ này. Hôm nay là ngày......tháng.....năm...... Tín chủ chúng con là.......................... Ngụ tại................ Chúng con cùng toàn thể gia quyến tuân theo nghi lễ sắm sửa hương hoa lễ vật dâng bày lên trước án, kính mời chư vị Tôn Thần lai lâm chiếu giám. Tình cớ chỉ vì gia đình chúng con có ngôi mộ của đọc tên và địa chỉ của người đã khuất táng tại xứ này, nay muốn cải táng bốc mộ. Vì vậy chúng con kính cáo đấng thần linh, Thổ Công, Thổ Phủ Long Mạch, tiền Chu Tước, hậu Huyền Vũ, tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ và liệt vị Tôn Thần cai quản ở nghĩa trang này. Thiết nghĩ các ngài tuân chỉ Ngọc Hoàng thượng đế trấn giữ một phương tiều trừ tà tinh ác quỷ, phù hộ muôn dân, hun đúc thần phong linh khí, đức lớn công cao, nhân từ hiếu sinh. Nay xin thương xót tín chủ chúng con giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật và cho phép gia quyến chúng con bốc mộ của vong linh tên người đã khuất vào giờ….ngày…..tháng…..năm….. Tín chủ thành tâm bái tạ Minh Thần, xin phù hộ cho công việc cải cát được tốt đẹp. Lòng thành kính cẩn, lễ bạc tâm thành, lượng cả xét soi, cúi xin chứng giám! Văn khấn cúng Lễ Cải Cát Tại ban Sơn Thần và Thổ Thần tại nghĩa trang nơi đặt mộ mới Việc cải táng tốt nhất nên tiến hành theo hướng dẫn của Thầy phong thủy - Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật! 3 lần - Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư phật mười phương. - Con kính lạy Đức Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần. - Con kính lạy các ngài Long Mạch, Sơn Thần, Thổ địa, Thần linh cai quản trong xứ này. Hôm nay là ngày......tháng.....năm...... Tín chủ chúng con là......... Ngụ tại.................... Gia đình chúng con có táng Tên vong ............... húy .... hiệu .... thọ chung ngày ngày mất ở khu đất này, kính dâng lễ vật ........... lễ nghi các thứ. Thiết nghĩ Đất có dữ có lành Đều do họa phúc Kết phát dựa vào âm đức Cũng nhờ thần lực hiển linh Ấy thực thường tình Xiết bao cảm cách. Những mong mồ yên mả đẹp. Vậy dâng lễ bạc tâm thành Nhờ ơn đại đức Thấu nỗi u tình Khiến cho vong linh Được yên nơi chín suối Phù hộ dương trần con cháu nội, ngoại bình yên. Chúng con lễ bạc tâm thành cúi xin được phù hộ độ trì Con Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật 3 lần. Sắm lễ cải táng Các vật phẩm chuẩn bị cải táng tùy theo khả năng của từng gia đình như sau 1 vuông vải điều 20 tờ trang kim 50 lít nước Vang 2 lít rượu trắng 10 khăn mặt mới 2 bàn chải lớn 1 bàn chải nhỏ 3 chiếc chậu to 50kg củi khô Bạt, màn che mưa, gió… Trên đây là những kiến thức cơ bản về việc cải táng mà Công Viên Vĩnh Hằng Vườn Địa Đàng Huế đã tổng hợp lại theo kinh nghiệm dân gian, theo phong tục cổ xưa, có thể có những thiếu sót và không phù hợp với từng địa phương. Vì thế, khi tiến hành cải táng gia đình nên tham khảo ý kiến Thầy tâm linh phong thủy và tùy theo phong tục của từng địa phương mà tiến hành để người đã khuất được an lòng và mang lại phúc lành cho con cháu đời sau. Mọi thông tin xin liên hệ HỆ THỐNG CÔNG VIÊN VĨNH HẰNG - CÔNG VIÊN VĨNH HẰNG VƯỜN ĐỊA ĐÀNG HUẾ Hiếu Đạo Gia Tộc, Lộc Khởi Muôn Đời! - Hotline - Địa chỉ QL 1A , thôn Nguyệt Biều, xã Thủy Bằng, TP. Huế - Trụ sở 14 Nguyễn Thị Minh Khai, P. Phú Nhuận, TP. Huế - Email - Website - Youtube - Facebook Phương thức cải táng, bốc mộ với nhiều thủ tục phức tạp gây tốn kém cho gia chủ. Ảnh Cao Tuân Cải táng để giữ chữ hiếu? Với không ít gia đình người Việt, cải táng được coi là đại sự. Đây không chỉ là việc giúp người đã khuất được “mát mẻ”, mà còn liên quan đến sự hưng suy của gia tộc. Vì thế, không ít gia đình đầu tư tiền của cho việc đại sự này. Trao đổi với PV Báo GĐ&XH về chủ đề nêu trên, nhà ngoại cảm Nguyễn Thị Nguyện Trung tâm Nghiên cứu và ứng dụng tiềm năng con người cho rằng “Tôi từng nghe chuyện nhiều gia đình phải mời thầy cúng xem ngày giờ cả tháng trời, chi nhiều tiền bạc cho việc cải táng. Có nhà cẩn thận hơn còn mời thầy phong thủy xem long mạch đất, xác định hướng để đặt lăng mộ. Ngay cả chuyện dưới mộ mới phải rải những lớp đất gì, xếp các đồng tiền ở đâu… liệt kê qua cũng lắm công đoạn và thực hiện phải rất kỳ công. Và cũng có chuyện, lợi dụng tâm lý lo lắng của gia chủ, không ít thầy cúng đã trục lợi bằng chiêu phán nhảm khiến gia chủ phải chi tốn tiền bạc lập đàn giải oan, xá tội”. Cũng theo nhà ngoại cảm Nguyễn Thị Nguyện, chuyện chọn thời điểm bốc mộ theo phong tục Việt Nam là rất hợp lý. Trong một năm, bốc mộ cần phải thực hiện trong giai đoạn “âm vượng” và đó chính là mùa đông. Trong ngày, bốc mộ phải được thực hiện từ thời điểm nửa đêm về sáng. Để hợp với quy luật âm dương và vệ sinh môi trường, khi tiến hành bốc mộ phải chọn buổi đêm để tia sáng mặt trời không chạm đến hài cốt. Nếu khi khai quật một thi thể đang hoặc đã phân hủy, chứa nhiều luồng khí và vi sinh vật độc hại vào buổi trưa nắng thì sẽ tạo ra không khí không tốt cho môi trường xung quanh. Nhà ngoại cảm Nguyễn Ngọc Hoài Cán bộ nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu và ứng dụng tiềm năng. Nói về vấn đề này, nhà ngoại cảm Nguyễn Ngọc Hoài Trung tâm Nghiên cứu và ứng dụng tiềm năng con người chia sẻ “Con người chúng ta luôn chịu tác động của quy luật sinh – lão – bệnh – tử. Do từng vùng miền có đặc trưng văn hóa khác nhau nên phong tục ma chay, chôn cất, cải táng người quá cố cũng khác nhau. Theo quan niệm xưa, sau khoảng ít nhất 3 năm, khi con cái đã “đoạn tang” sẽ lo việc cải táng cho cha mẹ. Khi đó, ngôi mộ đó được đào lên, xương cốt của người đã khuất sẽ được lau rửa bằng nước thơm rồi xếp thứ tự trên dưới, trong ngoài thật ngăn nắp vào một cái tiểu sành rồi đậy thật kín, sau đó chôn vào lăng mộ để người người chết yên nghỉ được vĩnh viễn”. Lý giải tại sao lại có tục cải táng, nhà ngoại cảm Nguyễn Ngọc Hoài phân tích “Có thể trước đây người ta tâm niệm do lúc cha mẹ mất, nhà nghèo nên con cái không sắm được quan tài tốt để an táng. Sau một thời gian dài, sợ quan tài xấu, hài cốt cha mẹ bị hư hỏng nên con cái cải táng cho cha mẹ một lần nữa để giữ chữ hiếu. Từ thực tiễn, tôi cho rằng, việc tôn trọng phong tục, tín ngưỡng về tang ma là cần thiết nhưng đừng quá cầu kỳ. Bởi người đã khuất muốn người trần gian luôn nhớ, thể hiện cái tâm, cái hiếu đối với họ, chứ không có khái niệm đòi hỏi lễ vật này, phẩm vật kia khi cúng lễ”. Mộ kết và tín ngưỡng phồn thực Mộ kết là cụm từ gắn liền và chi phối không nhỏ đến đời sống tâm linh trong văn hóa cộng động người Việt. Tuy nhiên, không hẳn ai cũng hiểu rõ về khái niệm này. Dưới góc nhìn của chuyên gia nghiên cứu văn hóa dân gian, GS Lê Chí Quế - nhà văn hóa dân gian chia sẻ “Từ lâu, dân gian truyền miệng câu chuyện kỳ bí liên quan đến mộ kết. Theo tôi, việc những ngôi mộ sau một thời gian cứ đùn lên ngày càng to khác thường là do tính chất vật lý của đất. Có thể đất chỗ đó có sự giãn nở khác thường hoặc do giun, mối đùn đất cao lên. Trong mỗi ngôi mộ kết ấy thường có dây tơ hồng quấn quanh người chết. Cái này xuất phát từ suy nghĩ bên ngoài to đẹp nên bên trong cũng sẽ đẹp như vậy”. Cũng theo GS Lê Chí Quế, xét về góc độ tín ngưỡng, hiện tượng mộ phát liên quan đến gốc tích phồn thực. Phồn là sự sinh sôi, phát triển, nở ra. Người sinh đẻ, cây cối sinh sôi... Từ hiện tượng tự nhiên, người ta gắn với tín ngưỡng cho rằng sự sinh sôi nảy nở này gắn với những ước mơ về sự giàu sang, no ấm trong cuộc đời mỗi con người và nó kéo dài mãi mãi từ đời này sang đời khác. Nhiều người cho rằng mộ kết thì phải giữ nguyên, không được cải táng thì sự tốt đẹp mới kéo dài mãi. Ngược lại, cũng có người quan niệm rằng, nếu cải táng mộ kết, sự tốt đẹp sẽ biến thành điềm xấu ảnh hưởng tới cả dòng họ... Tất cả xuất phát từ gốc tích tín ngưỡng phồn thực”, vị chuyên gia cho hay. Bàn về khái niệm mộ kết, ông Nguyễn Xuân Điều - Trưởng bộ môn Trường sinh học dưỡng sinh thuộc Trung tâm UNESSCO – Văn hóa dòng họ và gia đình cho rằng “Dấu hiệu mộ kết được truyền lại là ngôi mộ và vùng đất đặt mộ ngày càng nổi cao lên hoặc nở to ra, đất xốp mịn, trong quan tài có mạng nhện hay màng tơ màu trắng hoặc đỏ bao bọc, di hài còn nguyên vẹn... Hiện tượng này một là do một loài nấm mốc yếm khí sinh ra mọc rêu quấn xung quanh thi hài người chết. Nguyên nhân là trước khi chết, có thể người nằm trong nấm mộ từng dùng nhiều đường sữa, ngấm vào tế bào, đây là môi trường tốt cho nấm mốc yếm khí phát triển. Việc mộ kết không ảnh hưởng gì tới người đang sống. Tuy nhiên, xét về khía cạnh tâm lý cũng như việc người chết chưa phân hủy thì gia chủ nên giữ nguyên và xây mộ kiên cố trùm lên để tránh gây tâm lý suy diễn khiến bất an cho mọi người trong gia đình, dòng họ”. Cải táng, bốc mộ có còn phù hợp? Phong tục cải táng, bốc mộ có phải là khái niệm bất di bất dịch khiến người sống phải thực hiện cho kỳ được khi người thân mất đi và được chôn cất sau vài ba năm? Ông Nguyễn Xuân Điều cho rằng “Thực tế, trên thế giới có rất nhiều cách để chôn người chết Địa táng, thủy táng, thiên táng, hỏa táng, thực táng... Đặc biệt, vua chúa ngày xưa không bao giờ cải táng. Ở Việt Nam, phong tục cải táng chủ yếu ở các tỉnh miền Bắc. Hiểu nôm na, cải táng cũng giống như làm đám ma lần thứ hai. Việc này làm cho các gia đình rất vất vả, tốn kém, nhất là những nhà nghèo. Đêm hôm âm u, giá rét, con cái cháu chắt kéo nhau ra nghĩa trang, đứng quanh mả người chết đã được lật ván thiên, khóc lóc ri rả, đau thương…”. Ông Nguyễn Xuân Điều nhấn mạnh “Đứng về góc độ khoa học mà đánh giá thì công việc cải táng rất mất vệ sinh gây ô nhiễm môi trường. Bước vào nghĩa trang có cải táng chỉ thấy đất đai bị đào bới nham nhở lở loét làm mất đi vẻ đẹp trang nghiêm nơi người đã khuất an nghỉ. Có trường hợp ngôi mộ này vừa được đào lên cải táng vài ngày thì ngay sau đó đã có đám khác chôn vào. Còn có cả trường hợp xác đã chôn xuống 3 năm đến kỳ cải táng khi đào lên, thịt vẫn chưa tiêu hết, lúc ấy phải lấy dao tách thịt, trông thật khiếp sợ và đau lòng… Trong cuộc sống văn minh, cải táng bốc mộ là phi khoa học và không còn phù hợp”. Nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Ngọc Bộ môn Dự báo, Trung tâm nghiên cứu tiềm năng con người. Bàn về phong tục cải táng, nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Ngọc Bộ môn Dự báo, Trung tâm Nghiên cứu và ứng dụng tiềm năng con người nêu quan điểm “Ở nhiều nước tiên tiến như Mỹ, Nhật, Nga… người ta đã tiến hành hỏa táng người chết từ hàng trăm năm nay rồi? Có người từng thắc mắc và lo lắng người thân mình khi hỏa thiêu sẽ bị “nóng”, theo tôi đây là cách suy diễn thiếu tính khoa học”. Ông Ngọc phân tích “Thể xác con người luôn tồn tại các thể ở bên trong gồm Thể trí, thể vía, thể hồn, thể phách. Khi chết đi thì chỉ chết phần thể xác thôi chứ các thể khác vẫn tồn tại nhưng dưới dạng năng lượng ?. Do vậy, nhiều cộng đồng người ở một số dân tộc người ta đã thực hiện phương pháp hỏa táng hoặc chôn một lần. Khi hỏa táng cho người chết sẽ hạn chế được việc bị thiếu xương cốt. Tôi cho rằng con cái có nhiều cách để báo hiếu cha mẹ như giúp ích cho xã hội, làm điều tốt tích phúc đức chứ không nhất thiết phải chôn xuống, đào lên bằng cách cải táng mới tròn đạo”. Hỏa táng dưới góc nhìn của đạo phật Chia sẻ với PV Báo GĐ&XH, một sư trụ trì tại Hà Nội đề nghị không nêu tên bày tỏ quan điểm “Có nhiều phương thức để đưa người quá cố về cõi vĩnh hằng, quan trọng nhất vẫn là cái tâm của người sống luôn nhớ và kính trọng người đã chết. Hiện nay, hỏa táng là cách văn minh bớt tốn kém và tránh gây ô nhiễm môi trường. Hỏa táng cũng có nhiều hình thức, có thể đem một phần tro cốt của người quá cố rải xuống sông, biển cho mát mẻ, một phần đem thờ cúng tại nhà hoặc gửi vào chùa chiền cho thanh tịnh”. – Gia đình & Xã hội Trong chương trình Midnight Talk 20 Nguồn gốc người Việt, một khán giả miền Nam hỏi rằng tại sao ở miền Bắc có tục cải táng mà miền Nam lại không có. Hình ảnh minh họa một đám tang của một quý tộc vào thế kỉ 17 ở Việt Nam. Các chủ tọa có vẻ cũng bối rối trước câu hỏi này, và có lẽ cũng nhiều người thắc mắc, nay trong phạm vi bài viết này tôi thử lý giải điều đó, với tư cách là một người đã có những trải nghiệm thực tế. Cải táng hay còn gọi bằng các từ như bốc mộ, bốc mả, cải mả, sang cát, sang tiểu là một tập tục mà sau khi người chết đã ba năm đoạn tang rồi hoặc vài năm nữa, thì con cái sẽ tiến hành cải táng. Cải táng tức là đào huyệt mộ lên, nhặt xương của người chết, bỏ vào tiểu sành hoặc quan quách rồi đem đi chôn chỗ khác. Giải thích cho lý do tiến hành cải táng, sách Việt Nam phong tục lý giải có bốn cớ như sau. Một là nhà nghèo, khi chôn dùng ván kém chất lượng, đến khi ván hư nát sẽ động tới thi hài. Hai là chỗ chôn đất mối kiến, lũ lụt. Ba là gia đình người sống gặp chuyện không may, thì cũng cải táng bởi có thể do chôn người chết ở chỗ đất xấu. Bốn là gia đình đó muốn cầu công danh phú quý. Nhìn lại lịch sử, người xưa đã quan tâm tới Đạo gia tiên từ rất sớm, theo sách Đại Việt sử ký toàn thư, Triệu Đà làm vua ở Nam Việt, nhưng có lần nói với sứ giả nhà Hán rằng mồ mả tôi nay ở Chân Định. Sách An Nam chí lược chép về phong tục người dân thời Trần ở Đại Việt vào thế kỉ 13 “Ngày mồng một tháng mười lương nguyệt, có trưng bày hào - soạn để cúng ông bà, gọi là cúng "tiến tân" cơm mới”. Sử cũng chép những sự kiện liên quan tới hài cốt người chết, như việc nhà Minh sai đào hài cốt cha Lê Lợi, và ông phải sai người lấy lại; hay việc Nguyễn Ánh phải dùng lễ "chiêu hồn nạp táng” để chôn lại cho cha mẹ mình, một nghi lễ mà do mất đi hài cốt, phải dùng thân cây đẽo lại hình người, gọi hồn người chết nhập vào đó và chôn lại vào phần mộ. Chứng tỏ vào thời cổ người dân đã có những sinh hoạt tín ngưỡng về Đạo gia tiên và hài cốt là một phần quan trọng của tín ngưỡng. Trở lại với cách giải thích của sách Việt Nam phong tục cũng có lý, tuy nhiên nó không phải là lý do chính để cải táng hay không ở một số cộng đồng người. Ví dụ cộng đồng nơi tôi đang sống, ở Nghệ Tĩnh, nơi có truyền thống dòng họ rất mạnh mẽ với các dòng họ nổi tiếng như họ Hồ ở Quỳnh Lưu, họ Nguyễn Cảnh ở Thanh Chương... Truyền thông dòng họ ở đây về mặt bản chất nghĩa là gì? Nó bắt nguồn từ việc thờ cúng gia tiên đã thành tục lệ tín ngưỡng của mỗi gia đình nên được tôn sùng gọi là Đạo gia tiên, sau đó là sự yêu thương, đùm bọc nhau không chỉ trong gia đình mà còn anh em trong dòng họ. Văn hóa dòng họ có thể nói có hai phần, phần âm và dương, phần dương tức là phần dành cho đời sống, ví dụ như làm việc để sinh kế, còn phần âm là phần dành cho tổ tiên, những người đã khuất trong dòng họ, ví dụ như việc tế tự. Hiện nay ở Nghệ Tĩnh đa phần mỗi dòng họ đều có nhà thờ lớn nhất gọi là Nhà thờ Đại tôn, trong mỗi họ thì chia ra các chi, mỗi chi đều có nhà thờ riêng gọi là nhà thờ Trung tôn. Mỗi chi đều có một khu đất riêng trong nghĩa địa để chôn người trong chi đó. Nếu người nào chết thì sau hơn 3 năm, người nhà tiến hành bốc mả và đưa lên nghĩa địa chung của chi họ. Ví dụ như dòng họ Đặng Đình của tôi ở xã Thanh Liên, ông tổ vào Thanh Chương lập nghiệp, sinh ra được 6 người con trai, thì thành 6 chi họ, 6 chi đều có nhà thờ Trung tôn riêng, hàng năm có 2 ngày giỗ chung lớn nhất là ngày giỗ ở nhà thờ Đại tôn và ngày giỗ ở nhà thờ Trung tôn. Hình ảnh mô tả những sinh hoạt và kiến trúc của người dân thời Đông Sơn. Tại sao lại phải tốn các thủ tục khá phức tạp, nhất là vào thời phong kiến chẳng hạn, thứ nhất đó là một tập tục mà về mặt tâm linh nhiều người tin rằng việc chôn chung với nhau như vậy, sẽ mang lại sự vui vẻ, hạnh phúc cho người đã chết, vì họ có thể được ở gần nhau, gồm vợ chồng, anh em, chú bác… tức theo nguyên tắc "dương sao, âm vậy”. Thứ hai, việc chôn ở nghĩa trang chung, đảm bảo rằng phần mộ đó sẽ được thay phiên nhau chăm sóc từ con cháu đời sau. Bởi vì tất cả các thành viên còn sống sẽ phải có trách nhiệm bảo quản và chăm sóc nghĩa trang. Những người không có con trai, gọi là “tuyệt tự”, do có nhà thờ và nghĩa trang chung, sẽ được đảm bảo rằng họ vẫn sẽ được cúng tế ở nhà thờ và mộ phần được chăm sóc chu đáo. Nguyên tắc đặt mộ là mộ ông bà tổ tiên ở hàng trên cùng, mộ vợ cạnh mộ chồng, “nam tả, nữ hữu”, sau đó là các đời tiếp sau. Những người tự tử không được phép chôn trong nghĩa địa chung. Vì vậy những người còn sống khi lên nghĩa trang sẽ biết mình sẽ được chôn ở thứ tự nào trong đó, biết được vị trí của tổ tiên qua thứ tự, hình thành một nhân cách theo tôn ti trật tự rất đặc biệt. Việc những ai tự tử không được chôn trong nghĩa trang chung cũng là lời răn cho con cháu, phải sống có trách nhiệm, không được phép tự hủy hoại bản thân. Còn tại sao miền Nam không có tập tục cải táng, có lẽ nó phát xuất từ việc truyền thống dòng họ đã phai tàn khi người dân di cư vào đây. Nhiều gia đình duy trì tục thờ cúng tổ tiên, tuy nhiên đa phần không có nhà thờ chung, gia phả, hay nghĩa trang chung để tế tự như ở ngoài miền Bắc. Ngoài việc tìm hiểu tập tục văn hóa qua việc cải mả, chúng ta cũng nhận thấy rằng những mặt tốt đẹp của người xưa, khi đặt ra các qui tắc, cách thực hành tín ngưỡng vừa để giữ gìn truyền thống biết nhớ tới người đã khuất, từ người trực tiếp sinh ra mình, tới bậc tổ tiên, vừa không quên nguồn cội, vừa để răn dạy thế hệ sau sống phải có trách nhiệm và có tôn ti trật tự, không chỉ trong gia đình, dòng họ mà còn với cả xã hội. Đặng Quỳnh Lê Tư liệu tham khảo 1. Việt Nam phong tục, Tác giả Phan Kế Bính. Nhà xuất bản Văn học, 2005, trang 37, 38. 2. Việt Nam từ điển, quyển thượng, Nhà sách Khai trí, 1970, trang 156. 3. Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Thời đại, 2013. 4. Lam Sơn thực lục, Nhà Xuất bản Tân Việt, 1944, Dịch giả Mạc Bảo Thần. 5. Đại Nam nhất thống chí Nhà Xuất bản Thuận Hóa, 2006. 6. Link về Video với nội dung Nguồn gốc của người Việt, Một góc nhìn phi chính thống, phần 4. Tiếng Việt - Văn Việt - Người Việt là chuyên mục mới trên báo Nông nghiệp Việt Nam, được đặt theo tên một cuốn sách của Giáo sư Cao Xuân Hạo, nhà ngữ học và là một trí thức tinh hoa của đất nước. Tên chuyên mục cũng nói hộ sự kỳ vọng kiến tạo và chấn hưng những giá trị đang bị xô lệch bởi cơn bão thời đại vốn lẫn nhiều gió độc. Ở đây, các nhà nghiên cứu và người Việt nói chung quan tâm đến văn hóa dân tộc sẽ góp tiếng nói sâu sắc, chính trực trong một khát vọng chung nhằm góp phần xây dựng những nền tảng quan yếu cho một xã hội tốt đẹp trong hiện tại và cho tương lai. Rất mong nhận được sự ủng hộ, chia sẻ và cộng tác của những bậc thức giả cùng bạn đọc yêu mến! Bài viết cho chuyên mục xin được gửi về Báo Nông nghiệp Việt Nam, 14 Ngô Quyền, Hà Nội. Email [email protected]. Hoặc liên hệ người phụ trách chuyên mục Ông Tô Đức Huy, Trưởng ban Thư ký Tòa soạn; Điện thoại Email [email protected]. NNVN Bốc mộ cải táng, sang cát, sang tiểu là những từ quen thuộc nhưng không phải ai cũng biết cải táng, bốc mộ là gì. Bài viết sau của Thăng Long Đạo Quán sẽ giải đáp thắc mắc trên và chia sẻ một số điều thú vị liên quan đến phong tục Bốc mộ cải táng là gì? Ý nghĩa của việc bốc mộ?2. Khi nào nên bốc mộ?3. Quy trình bốc mộ diễn ra như thế nào?1. Bốc mộ cải táng là gì? Ý nghĩa của việc bốc mộ?Bốc mộ có tên gọi khác là cải táng, sang cát, sang tiểu. Đây là việc di dời mộ của người đã mất sang khu mộ mới. Mục đích của bốc mộ là để thân thể người thân quá vãng được sạch sẽ, không còn bị nằm dưới đất thường, phong tục bốc mộ, sang cát ở miền Bắc phổ biến hơn miền Nam. Việc làm này có những ý nghĩa nhưThể hiện lòng hiếu thảo, sự quan tâm của người còn sống với người thân đã hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân ra còn chưa ý nghĩa để vong hồn người thân không hiu thêm Bốc mộ có độc không?Bốc mộ là gì?2. Khi nào nên bốc mộ?Dân gian cho rằng, việc bốc mộ nên được thực hiện khiSau 3 năm có thể thực hiện bốc mộ vì lúc này thi thể vừa phân hủy, con cháu lại vừa hết tang. Tuy nhiên, đây chỉ là quan niệm xưa. Hiện nay, địa chất có nhiều thay đổi, con người lại dùng nhiều loại hóa chất hơn trong sinh hoạt, đặc biệt là còn có nhiều người bị bệnh, phải xạ trị, dùng kháng sinh… Vì vậy mà sau 3 năm, hiện tượng thi thể chưa phân hủy hết diễn ra rất nhiều. Để tránh tình trạng trên, sau khi người mất 4 – 7 năm, người ta mới cải năm nào hợp tuổi với người đã mất và với trưởng nam trong nhà thì có thể bốc mộ. Gia chủ lưu ý không nên bốc mộ vào những năm xung với tuổi của vong và trưởng nam trong gia đình vì có thể sẽ khiến cho gia đình gặp xui điểm nên tiến hành bốc mộ tốt nhất là vào cuối Thu đến trước ngày Đông Chí thường là ngày 21 hoặc 22 tháng 12 dương lịch vì đây là ngày “âm vượng”.Khi đã đáp ứng những tiêu chí trên, bạn nên nhờ thầy phong thủy chọn ngày, giờ tốt để bốc mộ. Tuy nhiên, nên chọn giờ bốc mộ vào ban đêm hoặc gần sáng. Người xưa cho rằng, bốc mộ vào lúc này sẽ không bị ánh nắng mặt trời chiếu vào, từ đó sẽ tránh được việc xương cốt người mất bị thêm bài viết Bốc mộ năm nhuận có được không? Cần lưu ý gì?Khi nào nên bốc mộ?Trước khi bốc mộ, người ta thường thực hiện các công việc như Chọn vị trí đẹp để đặt huyệt mộ mới, làm lễ cúng xin phép gia tiên tại nhà, cúng thần linh cai quản khu vực mộ người thân. Sau khi đã làm xong những việc trên, người được giao nhiệm vụ bốc mộ sẽ thực hiện những công việc đất mộ, sau đó cậy ván thiên, đổ rượu vào quan tài để tẩy xương cốt người mất. Với những tử thi chưa phân hủy hết thì thường đổ xăng vào, châm lửa để đốt hết phần thi thể còn sót lại. Sau đó dùng dao lấy hết thi thể chưa phân hủy còn xương bằng rượu ngâm ngũ vị hương. Sau đó thấm khô xương bằng vải xương theo thứ tự từ trên xuống dưới lên tấm ni lông và vải đỏ. Riêng hộp sọ thì cần phải dùng trà hoặc vải kê bên dưới, để mặt hướng lên tra xương cốt xem còn sót hay không. Thông thường, sau khi kiểm tra bằng mắt thường thì người ta sẽ thắp 1 bó hương cắm ở giữa đáy huyệt. Nếu thấy khói hương quyện vào, bay thẳng lên trên tức là đã lấy hết cốt. Nhưng nếu khói tỏa xuống, lởn vởn quanh lòng huyệt thì đồng nghĩa với việc xương chưa được bốc hết. Lúc này cần kiểm tra kỹ lại lần đồng tiền cổ vào đáy tiểu rồi trải giấy trang kim lên mặt kim quay vào lòng tiểu.Dùng vải bọc cốt trải lên giấy trang kim, cho xương vào cùng thất bảo hoặc tiền lẻ. Sau đó gấp vải bọc cốt lại, để hở nắp tiểu, dùng vải gấm hoa trùm lên trên rồi đặt vào trong quách. Tiếp đó dùng nêm gỗ cố định đá thạch anh ngũ sắc vào giữa khe quách và tiểu sành rồi cho hoa cúc hoặc hoa nhài khô lên bên trên, đóng nắp quách khi làm những công việc trên xong, người ta sẽ xây mộ, làm lễ tạ mộ và hàn long thêm Cải táng, sang cát kiêng gì để không mang lại xui vậy, bài viết trên đã giải đáp câu hỏi cải táng, bốc mộ là gì. Để cập nhật nhanh chóng các kiến thức về phong thủy, phong tục Việt Nam, gia chủ hãy tải ứng dụng Thăng Long Đạo Quán về điện thoại. Ngoài ra, khi dùng ứng dụng này, gia chủ còn được dùng miễn phí các công cụ hữu ích như luận giải lá số Bát tự/ Tử vi, xem ngày tốt – xấu, xem tuổi…Cài đặt ứng dụng Thăng Long Đạo Quán về điện thoại tại đâyAboutLatest Posts Không nên coi những thuật toán, kiến thức bên trên làm cơ sở duy nhất cho mỗi quyết định. Cuộc đời còn phức tạp hơn nhiều những thuật toán này, chỉ nên coi là cẩm nang kiến thức để tham khảo. Không nên coi những thuật toán, kiến thức bên trên làm cơ sở duy nhất cho mỗi quyết định. Cuộc đời còn phức tạp hơn nhiều những thuật toán này, chỉ nên coi là cẩm nang kiến thức để tham khảo.

tục cải táng ở miền bắc